Een goede nachtrust is een van de vitale elementen voor een gezond en dynamisch leven. Niettegenstaande men ongeveer 1/3 van zijn leven in bed doorbrengt, wordt het belang nog steeds te veel onderschat. Want als men goed slaapt, in een bed dat comfortabel is en goede ondersteuning biedt, kan men zichzelf opladen, zowel geestelijk als lichamelijk.
Slapen is net als eten en drinken. Je kunt niet zonder. Zonder slaap zouden we er uiteindelijk onderdoor gaan van uitputting.
Een groot deel van ons leven brengen we al slapend door, gemiddeld 1/3of 24 jaar! Het lijkt daardoor zo’n gewone bezigheid dat we er ons verder geen vragen bij stellen. Maar als je bij een willekeurige persoon informeert naar de zin van onze slaap, blijft het antwoord vaak uit. Zelfs wetenschappers worstelen met dit vraagstuk
Er bestaan twee theorieën:
Het verloop van een normale slaap bestaat uit verschillende fases. Tijdens een normale nachtrust van 8 uur maken we een 5-tal van die cycli door. Daarnaast is elke cyclus nog eens onderverdeeld in 4 stadia, de slaapfases, die telkens dieper worden.
Fase 1: Waaktoestand
Dit is het moment vlak voor je in slaap valt. Je voelt je zeer ontspannen, je ogen beginnen dicht te vallen, je gedachten zijn ongericht en je neemt alles trager waar. Je hersenactiviteit neemt af. Hier is de wekdrempel heel laag, we worden snel wakker en zullen halsstarrig beweren dat we niet geslapen hebben. Soms voelen we tijdens deze fase een soort schok – een spiertrekking- wat enkel een teken is dat we ons ontspannen en klaar maken om te slapen.
Fase 2: De normale slaap of de Non-REM slaap
De normale slaap wordt onderverdeeld in 4 stadia:
Stadium 1: Inslaapperiode
Na enkele minuten in het waakstadium ga je trager ademhalen, je spieren ontspannen zich en dan val je echt in slaap. Dit is een overgangsfase tussen waken en slapen, wat men ook indommelen noemt. Ook hier is de wekdrempel zeer laag. Deze fase duurt slechts enkele minuten.Stadium 2: lichte slaap
Dit is een lichte slaap waarbij je soms nog je ogen opendoet, echter zonder iets te zien. Deze slaap geeft een bijna zwevend gevoel. Je zakt steeds dieper weg.Stadium 3: diepere slaap
Dit stadium is een soort overgangsfase naar de diepste slaap. Op dit moment ontspannen de spieren zich nog meer, de hartslag vertraagt, je lichaamstemperatuur zakt langzaam, je bloeddruk daalt en je ademhaling wordt regelmatiger.Stadium 4: diepste slaap
In deze fase ben je het meest afgesloten van de buitenwereld. Je kan dromen hebben, maar je zou je er niets van kunnen herinneren.
Als je nu wakker gemaakt zou worden, dan voel je je een paar minuten geestelijk in de war. Je kunt nergens een touw aan knopen en weet met moeite waar je bent.
Fase 3: Droomslaap of REM slaap
REM betekent letterlijk: “Rapid Eye Movement”. Deze slaap is een fase waarin snelle oogbewegingen voorkomen. Je lichaam is slap maar je ademhaling en hartslag worden sneller en onregelmatiger, je bloeddruk stijgt en je begint te woelen in bed. Dit is het moment waarop we dromen en er wordt aangenomen dat dromen een grote schoonmaak houden in ons psychisch- en gevoelsleven.
Als je wakker wordt of gewekt wordt, kan je meestal je dromen heel nauwkeurig navertellen.
Deze 3 fases (waaktoestand, normale slaap en droomslaap) verlopen in cycli van ongeveer 90 minuten van stadium 1 tot de REM fase en dan weer in omgekeerde volgorde naar stadium 1. Deze cycli komen 4 tot 5 keer voor per nacht. In het laatste deel van de nacht wordt de REM of droomslaap het langst.
Hoeveel slaap hebben we nodig?
Hoeveel slaap iemand nodig heeft verschilt van persoon tot persoon en ook van cultuur tot cultuur. Maar gemiddeld 7 uur per nacht slapen, blijkt het gezondst te zijn.
Ieder heeft zijn eigen slaapritme en proberen minder te slapen is net zoals schoenen dragen die een maatje te klein zijn. Het lukt wel, maar het is verre van comfortabel. Het is een sprookje dat iedereen 8 uur slaap nodig heeft; onze slaapbehoefte hangt eerder af van de efficiëntie van onze slaap. Zo zullen langslapers langere slaapcycli hebben dan kortslapers en zal de slaap van deze laatste geconcentreerder zijn.
De hoeveelheid slaap is ook leeftijdsgebonden. Zo zal een pasgeboren baby ongeveer 17 tot 18 uur slapen per dag en vermindert dit snel in de kleutertijd tot nog maar 10 tot 12 uur. Tijdens de puberteit neemt de hoeveelheid slaap af tot 9 à 10 uur. Een jonge volwassene heeft genoeg aan 6 tot 9 uur slaap en een oudere persoon zal nog minder slapen.
Oudere mensen hebben tevens minder REM-slaap en zullen vaker wakker worden.
Naast het feit dat de leeftijd en slaapduur met elkaar verband hebben, is ook het aantal uren slaap voor iedereen verschillend. Er zijn mensen die met 4 uur slaap voldoende uitgerust zijn en er zijn anderen die daarvoor weer meer dan 10 uur nodig hebben.
Bovendien zal iemand die in goede conditie is, minder slaap nodig hebben. Zo zullen we bij grote bedrijvigheid ook minder slaap behoeven als bij passiviteit. We weten toch ook dat we in de winter meer slaap nodig hebben dan in de zomer. Het zonlicht en de energie hieraan verbonden, werken stimulerend op ons organisme.
Het fabeltje dat de uren voor middernacht dubbel tellen is niet wetenschappelijk bewezen. Het is echter wel zo dat de eerste uren van de slaap het kostbaarst zijn omdat de diepe verkwikkende slaap vooral in het eerste deel van de nacht plaats
heeft.
Je zal ook een slaaptekort niet onmiddellijk kunnen inhalen. De volgende nachten zal je wel meer diepe slaap hebben, maar je biologische klok zal je wakker maken op je normale uur. Je zal dus korter en meer onderbroken slapen. Zo’n verschuiving van de slaaptijd kan je gemakkelijk enkele dagen voelen.
Welke factoren kunnen onze slaap verstoren?
Wat is de ideale slaapomgeving?